Phương pháp dạy bài thực hành trong chương trình Địa lý lớp 9.


I. Đặt vấn đề.

Địa lý là một bộ môn khoa học giáo dục bao gồm cả lĩnh vực Tự nhiên và xã hội. Mục đích của bộ môn này là giúp cho các em học sinh bậc THCS có thể hiểu và giải thích được các hiện tượng Địa lý cơ bản, đơn giản trong thiên nhiên và trong đời sống. Đồng thời hình thành cho học sinh những kỹ năng về Địa lý: quan sát ( tranh ảnh, hình vẽ...) hiểu và sử dụng bản đồ, đọc vẽ biểu đồ( khí hậu, lượng mưa, lượng chảy sông ngòi.....). Đặc biệt trong đó kỹ năng cần được chú ý là kỹ năng vẽ và phân tích các loại biểu đồ. Kỹ năng này được hình thành cho các em ngay từ lớp 6 qua các bài học nhưng tập chung nhiều nhất là qua các bài thực hành trong chương trình Địa lý lớp 8 và lớp 9.
Khi học tập bộ môn Địa lý, các bài thực hành đóng vai trò hết sức quan trọng. Tầm quan trọng của các bài thực hành thể hiện ở chỗ: qua các bài thực hành nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức mà các em đã được học qua các chương, bài, rèn cho học sinh một số các kỹ năng mà trong đó một trong những kỹ năng quan trọng, không thể thiếu được khi học Địa lý đó là kỹ năng vẽ và phân tích các loại biểu đồ.
II. Nội dung.

Trong chương trình môn Địa lý lớp 9, chúng ta càng thấy được tầm quan trọng của các bài thực hành. Vì học Địa lý lớp 9 là học về Địa lý kinh tế xã hội Việt Nam. Cơ bản những kiến thức về Địa lý kinh tế xã hội như: Địa lý dân cư, Địa lý các ngành kinh tế( công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, giao thông vận tải.....), sự phân hóa lãnh thổ, địa lý địa phương các em dễ tiếp thu và hơn nữa các em lại có vốn kiến thức từ thực tế cuộc sống và qua việc tìm hiểu qua sách báo , các phương tiện thông tin đại chúng khác.
Chương trình Địa lý lớp 9 có 4 chương với 44 bài thì có đến 11 bài thực hành. Trong đó có những chương như chương 2: địa lý kinh tế có 2 bài thực hành và chương 3: sự phân hóa lãnh thổ có đến 7 bài thực hành.....
Số lượng các bài thực hành nhiều, nội dung của các bài thực hành lại rất phong phú, đa dạng nhưng lại tập chung chủ yếu vào việc rèn cho các em kỹ năng vẽ và phân tích các loại biểu đồ nên đòi hỏi người giáo viên Địa lý phải có vốn kiến thức sâu, rộng, đặc biệt là có phương pháp dẫn dắt, gợi mở phù hợp với từng bài dạy để học sinh hiểu và làm bài một cách nhanh nhất, chính xác nhất.
Qua một số năm trực tiếp được giảng dạy môn Địa lý lớp 9 tôi đã tự rút ra cho mình một số kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy đặc biệt là khi dạy các bài thực hành. Sau đây tôi xin được nêu ra hai ví dụ cụ thể về các bài thực hành như sau.

Chương II. Địa lý kinh tế.

Bài 10: Thực hành vẽ và phân tích biểu đồ về sự thay đổi cơ